19 juni 2017 Tim Parks © Michael Kooren

Journalistiekstudenten schrijven over het ILFU

Een groep studenten van de School voor Journalistiek aan de Hogeschool Utrecht bezocht de openingsavond van het ILFU op donderdag 11 mei jongstleden. Alle leerlingen schreven na afloop een verslag over hun beleving van het literatuurfestival. Onderstaand publiceren we het – in onze ogen beste – verslag van Lana van der Meer over de openingslezing van Tim Parks.

 

De kunst van het vertalen volgens Tim Parks

De eer om het International Literature Festival Utrecht af te trappen was dit jaar aan schrijver Tim Parks. De Britse schrijver woont en werkt tegenwoordig in Italië en spreekt de Italiaanse taal vloeiend. Naast schrijver is Parks ook vertaler. Hij publiceerde onlangs De roman als overlevingsstrategie. Het thema van het ILFU dit jaar is vertalen en omdat Parks in zijn nieuwe boek als het ware een biografie van het schrijven zelf voorlegt, lijkt Parks daarom de geschikte persoon als het eerste het podium te betreden als gastspreker.

En dat is hij zeker. Levendig begint hij zijn verhaal met een uiteenzetting over verschillende bekende schrijvers als James Joyce. De gekkigheden van Joyce worden opgenoemd en zijn (bijzondere) omgang met mensen. Parks stelt: ‘We are inferior to Joyce’. James Joyce zou arrogant zijn en zich superieur voelen en dat is terug te lezen in zijn romans. Dat is precies wat Joyce wil bereiken. Zo maakt Tim Parks de brug naar het volgende: de kunst van het vertalen. Het vertalen van een roman naar een andere taal is niet gemakkelijk. Er zijn verschillende dingen waar op gelet moet worden, zo zegt Parks. Het karakter, of de gewoonten van een schrijver zijn belangrijk, niet te vergeten zijn stijl. Bij het vertalen wil de essentie die met taal uitgedrukt kan worden nog wel eens verloren gaan. Om een roman van een schrijver te vertalen moet je veel van hem lezen, om op die manier de patronen te ontdekken, de essentie te kunnen begrijpen en zo te kunnen vertalen.

Parks haalt wat voorbeelden aan van vertalingen, die in zijn ogen niet volledig zijn, of een andere essentie overbrengen. Hij verwijst hierbij naar de invloed van de vertaler. De invloed die de vertaler heeft op de inhoud van de vertaalde tekst is vele malen groter dan de gemiddelde lezer misschien zou denken. Tim Parks zegt hierbij dat hetzelfde boek, door verschillende schrijvers vertaald, zeer kunnen verschillen van elkaar. De interpretatie hangt volledig af van de vertaler en hoe hij het weer overbrengt op de lezers van deze andere taal.

Vervolgens vertelt Parks over het belang en de invloed van literatuur en de relatie tussen schrijver en lezer. Hij zegt: De chemie tussen schrijver en lezer is belangrijk, om iets goed of slecht te vinden, en waarom dan precies. Een boek kan ongelooflijk veel invloed hebben op de mindset van een lezer. Een roman kan mensen samenbrengen, maar kan ze ook uit elkaar drijven, omdat iedereen anders is en dus anders leest.

De lezing werd afgesloten met een paar korte vragen van Hans Bouman, waaronder de relatie tussen intelligentie en leesgedrag. Daar heeft Parks een zeer duidelijke mening over. Er is volgens hem geen duidelijke relatie tussen intelligentie en het lezen van romans. Hij neemt zijn dochter als voorbeeld: Ze is zeer intelligent, ze studeert. Maar een boek lezen, ho maar. Dat vindt ze totaal niet interessant en dat is prima, dat maakt haar niet minder slim.

 

Share